Hedef Gazetesi

Yalan, gerçek dışı ve aslı olmayan söz söylemektir. Yalan İslam'ın şiddetle yasakladığı ve büyük günah saydığı davranışlardan birisidir. Yalancılık çok kötü bir huydur. Yalan söylemek münafıklığın alâmetidir: Peygamberimiz (s.a.s.), "Münafıklığın alameti üç tanedir; konuştuğu zaman yalan konuşmak, vaat ettiği zaman vaadinden dönmek, bir şey emanet edildiği zaman ona hainlik etmek" buyurmuştur. (Tirmizî, İman, 14, V, 19)

"Yalan insanı itaatsizliğe, kötülüğe götürür. Kötülük de insanı cehenneme götürür. Kişi yalan söyleye söyleye Allah katında çok yalancı olarak yazılır." (Buhârî, Edeb, 69, VII, 95; Müslim, Birr, 103, 104, III, 2012-2013) Bir insan "çok yalancı" damgasını yedi mi hem Allah katında, hem insanların nazarında itibarı kalmaz. Allah böyle bir kimseye yardım etmez, onu doğru yola iletmez. Cenabı Allah şöyle buyurur: “Allah,  haddi aşan,  yalancı kimseyi doğru yola iletmez.” (Mümin,,40/28)

Yalan söylemek şöyle dursun, iyice bilmediğimiz bir konuda söz söylememizi bile yüce Allah yasaklamaktadır: “İyice bilmediğin bir şeyin ardına düşme! Çünkü kulak, göz, kalp bunların hepsi yaptıklarından mes’uldür.” (İsra,17/36) Peygamberimiz (s.a.s.) ise "Allah'a ve ahiret gününe iman eden kimse ya hayırlı söz söylesin, ya da sussun" buyurmaktadır. (Müslim, İman, 75. I, 68)

Yalancılık, ahlakın bozulmasına, ailelerin yıkılmasına, toplumun fesadına, işlerin dağılmasına sebebiyet verebilir. Yalan söyleyen kimse insanların gözünden düşer, sözüne itibar edilmez. “Yalancının evi yanmış, buna kimse inanmamış” atasözü, yalancının sonunun nasıl hüsran olduğunu belirtmektedir. Yine atalarımız “yalancının mumu yatsıya kadar yanar” sözleriyle yalanın toplum hayatındaki olumsuz etkisine dikkati çekmişlerdir.

Peygamberimiz çocukları avutmak amacıyla bile yalan söylenmesini hoş karşılamamaktadır: Sahabeden Abdullah İbni Amir (r.a.) anlatıyor:  “Bir gün, Allah'ın Elçisi (s.a.s.), evimizde otururken, annem beni çağırdı ve “Hele bir gel sana ne vereceğim!” dedi. Rasulüllah (s.a.s.) anneme , “Çocuğa ne vermek istemiştin?” diye sordu. Annem, “Ona bir hurma vermek istemiştim” deyince, Peygamberimiz (s.a.s.), “Dikkat et! Eğer ona bir şey vermeyecek olursan üzerine bir yalan yazılacak!” buyurdu. (Ebû Davûd, Edeb 88, V, 265)

Bu hadiste, çocuk terbiyesinde yalan söylememenin çok önemli olduğu vurgulanmaktadır. Peygamberimiz bu yanlışlığı, karşılıklı bir diyalog ve mantık çerçevesi içinde sürdürerek öğretmiştir. Hepimiz biliriz ki yanlış yolda yürüyerek doğru yola çıkılmaz. Hayatımızı doğrular üzerine programlamamız halinde, toplum içerinde şahsiyetli bir yerimizin olacağını unutmamalıyız.

İnsanların ruhuna zarar veren, hakkını zayi eden, anarşiyi yayan, yalancı şahitlik te toplumsal kötülüklerin en tehlikelisi ve en çirkinidir. Yüce Allah, “Allah için adaletle şahitlik edenler olun.” buyurmuştur. (Mâide, 5/8) Bırakın yalancı şahitlik yapmayı, şahitlik yapmamamın bile günah olduğunu bildirmiştir. “Şahitliği gizlemeyin. Kim tanıklığı gizlerse bilsin ki onun kalbi günahkârdır.” (Bakara, 2/283)

Yüce Allah "Rahmanın kulları" diye övdüğü ve cennete koyacağını bildirdiği müminlerin özellikleri arasında onların yalancı şahitlik yapmamayı da zikretmiştir: "(O Rahmanın kulları), yalan yere şahitlik etmeyen kimselerdir." ( Furkan,25/ 72)

Yalancı şahitlik yapmak, hem yalan söylemek, hem de dolaylı olarak iftira atmak demektir. Yalancı şahitlik kul hakkının ihlal edilmesine ve zulüm yapılmasına sebep olur. Bu ise büyük günahlardandır.

İftira ise; bir kimsenin işlemediği bir suçu yapmış gibi anlatmak, onda bulunmayan bir kötülüğü varmış gibi göstermektir. Özellikle ahlaklı erkek ve kadınlar hakkında namuslarıyla ilgili konularda iftirada bulunmak büyük günahtır. Peygamberimiz (a.s.) "Helâk edici yedi büyük günahtan sakının" buyurmuş bu yedi büyük günah arasında iffetli ve namuslu kadınlar iftirada bulunmayı da saymıştır. (Buhârî, Vesâyâ, 23, III, 195; Müslim, Îmân, 144, I,91)

Bu konuda Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: “Mü’min erkeklere ve Mü’min kadınlara yapmadıkları bir şeyden dolayı eziyet edenler,  şüphesiz bir iftira ve apaçık bir günah yüklenmişlerdir.” (Ahzab 33/58)

İsteklerine ulaşmak amacıyla insanlara iftira etmek bir hastalıktır. İftiranın gayesi; insanları işinden ve şerefinden etmek, şerefli ve dürüst insanları yıpratmaktır. Bu bakımdan her söze, her habere inanmamak, onu iyice araştırmak gerekir.  Nitekim Yüce Allah,  “Ey iman edenler! Size fâsık birisi bir haber getirirse, bilmeyerek bir topluluğa zarar verip yaptığınıza pişman olmamak için haberin doğruluğunu araştırın" buyurmaktadır. (Hucurat,49/6)

Yüce Allah, ağızdan çıkan her sözün yazıcı melekleri tarafından kaydedildiğini bildirmektedir: “İnsan, (iyi veya kötü) her hangi bir söz söylemez ki, yanında (yaptıklarını) gözetleyen (ve tespit eden) hazır bir melek bulunmasın” (Kaf,50/18)

Yalan ve iftira Mü’mine yakışmayan iki yanlış davranıştır. Mü’min, başkasının kusurlarını araştırıp söylemek yerine, kendi kusurlarını gözünün önüne getirmeli ve onları düzeltmeye çalışmalıdır.