İZ BIRAKANLAR
Köşe Yazarı
İZ BIRAKANLAR
 

BİR KÜLTÜR ELÇİSİ: ÜRGÜPLÜ MUSTAFA GÜZELGÖZ ve GEZİCİ KÜTÜPHANESİ -II-

Yakın tarihimize damga vuran bir kültür elçisi olan Mustafa Güzelgöz, Ürgüp’te bir kütüphane müdürü olmaktan öteye giderek yalnızca Ürgüp’ün değil bölgenin kalkınmasında çok önemli bir rol üstlendi. Bu çalışmalarıyla bölgesel bir kalkınma önderi haline geldi. 12 farklı Sivil Toplum Kuruluşu’nda başkanlık görevini başarıyla yürüttü ve birçok projeyi uygulamaya koydu. Onun bu çalışmaları bazılarını rahatsız etmiş olacak ki gelen şikayetler sonucunda 1972 yılında hakkında bir soruşturma açıldı.  Bu soruşturma sonucunda görevini kötüye kullandığı, kütüphanenin çalışmalarını aksattığı gerekçesiyle maaş kesintisi cezası aldı. Maaşının bir bölümü kesilecekti. Ülkemizde bir başarı, hizmet öyküsü yine cezasız kalmamıştı. Ne yazık ki soruşturma sürecinde ne şehrin ileri gelenleri, ne şehrin siyasileri, ne de kalkınması için ömrünü adadığı Ürgüp halkı, Mustafa Güzelgöz’e sahip çıkmadı.  Binbir engelle yüzlerce kilometre eşek üzerinde yol giderek Anadolu köylüsüne okuma sevdasını aşılamaya çalışan Mustafa Güzelgöz, kıskançlık ve fesatlıkla gelen şikayetler sonucunda açılan soruşturmayla bürokrasi tarafından cezalandırılıyordu. Soruşturma sonucunda verilen karar üzerine Mustafa Güzelgöz, 50 yaşındayken emekliliğini istemek zorunda kaldı. En verimli olacağı dönemde aklındaki pek çok projeyi hayata geçiremeden dolaylı olarak görevinden uzaklaştırıldı. Fakir Baykurt, “Eşekli Kütüphaneci” eserinde onun görevinden uzaklaştırılma sürecini: “Şimdi üstünden yıllar geçince düşünüyorum da büyük bir, hatta iki hata yaptığımın ayırdına varıyorum. Ben çalışıp topluma, yurda hizmet ederken, halka ve onun çocuklarına karda kışta eşekle kitap götürürken, Ürgüp köylerinde yaşamı yükseltmek için düşündüğüm hizmetleri yürütürken ortada bir de politika olduğunu, kıskançlık, fesatlık olduğunu hiç aklıma getirmedim!” sözleriyle ifade edecektir. Mustafa Güzelgöz’ün göreve başladığı 1944 yılında Ürgüp Tahsinağa Halk Kütüphanesi’nde 2.300 adet kitap varken emekli olduğu 1972 yılında kitap sayısı 203.000’e ulaşmış, 30 binden fazla köylüye kitap götürülerek bölge halkı kütüphane hizmetlerinden yararlanmıştır. Onun ilginç hayat hikayesi, birçok gazete haberine, belgesele konu olduğu gibi Modern Türk Edebiyatı’nın en önemli isimlerinden Fakir Baykurt, “Eşekli Kütüphaneci” adlı eserinde onun ilginç hayat hikayesini konu edinmiştir. Bu kitap, Fakir Baykurt’un ölümünden çok kısa bir süre sonra 2000 yılında Adam Yayınları tarafından yayınlandı. Daha sonraki yıllarda farklı yayınevlerinden farkı baskıları yapıldı. Emekli olduktan sonra unutulan Mustafa Güzelgöz, bu kitabın yayınlanmasının ardından yeniden gündeme geldi ve ilgi odağı oldu. Emekli olduktan sonra da doğup büyüdüğü Nevşehir’den ayrılmadı. Vefat etmeden kısa bir süre önce dönemin Ürgüp Belediye Başkanı Bekir Ödemiş ve Belediye Meclisi’nin kararıyla Ürgüp’te bir sokağa adı verildi. 18 Şubat 2005 tarihinde kalkınması için ömrünü adadığı memleketi Nevşehir’de vefat etti. Vefatının ardından İstanbul/Kartal’da ve Maltepe Üniversitesi Kampüsü içerisinde heykelleri dikildi. Türk kütüphaneciliğinde büyük bir çığır açan bu büyük kültür hazinesini yaptığı hizmetlerden dolayı rahmetle, minnetle anıyorum. Ruhu şad olsun. Görsel III: Mustafa Güzelgöz’ün 1944-1972 yılları arasında görev yaptığı Ürgüp Tahsinağa Halk Kütüphanesi (Kaynak: Ürgüp Haber Ajansı) Görsel IV: Maltepe Üniversitesi Kampüsü’nde bulunan Eşekli Kütüphaneci Heykeli ve Mustafa Güzelgöz’ün Ürgüp’te adının verildiği sokak (Fib Haber Ajansı)   KAYNAKLAR Ahmet Şerif İzgören, Süpermen Türk Olsaydı Pelerinini Annesi Bağlardı, Elma Yayınevi, Ankara, 2010. Aydın İleri, Tayfun Talipoğlu, Eşekle Gelen Aydınlık: Mustafa Güzelgöz, Anfora Yayıncılık, İstanbul, 2007. Fakir Baykurt, Eşekli Kütüphaneci, Literatür Yayıncılık, Adam Yayınları, İstanbul, 2000. Doğan Hızlan, “Eşekli Kütüphaneciye Devlet İlgisi”, Hürriyet Gazetesi, 30 Ocak 2001 Salı. Fazlı Köksal, “Sokrat Okuyan Köylüler”, Akpınar Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, Sayı: 74, Niğde, 2018, s. 37-42. Hasan S. Keseroğlu, Mustafa Güzelgöz ve Eşekli Kütüphane, Türk Kütüphaneciler Derneği İstanbul Şubesi. İstanbul, 1991. Hulki Cevizoğlu, Eşekli Kütüphaneci Fakir Baykurt’la Birkaç Saat, Aksoy Yayınları, İstanbul, 2000. Hürriyet Gazetesi, “Ürgüp’ün 109 Yıllık Kütüphanesi Cip Sahibi Oldu”, 31 Mayıs 1963 Cuma. Milliyet Gazetesi, “Karakoçan Kitabevi”, 27 Ocak 1963 Pazar, s. 3. Milliyet Gazetesi, “Merkepli Kitap Dostu Öldü”, 19 Şubat 2005 Cumartesi, s. 23. Rasim Pehlivanoğlu, Eşekli Kütüphaneye Dönüşen Türkiye’nin İlk Kütüphanesi & Kazanılan Dünya Birincilik Ödülü” Kayseri, 2015. www.aa.com.tr www.fibhaber.com www.urgupajans.com                                            
Ekleme Tarihi: 13 Temmuz 2021 - Salı

BİR KÜLTÜR ELÇİSİ: ÜRGÜPLÜ MUSTAFA GÜZELGÖZ ve GEZİCİ KÜTÜPHANESİ -II-

Yakın tarihimize damga vuran bir kültür elçisi olan Mustafa Güzelgöz, Ürgüp’te bir kütüphane müdürü olmaktan öteye giderek yalnızca Ürgüp’ün değil bölgenin kalkınmasında çok önemli bir rol üstlendi. Bu çalışmalarıyla bölgesel bir kalkınma önderi haline geldi. 12 farklı Sivil Toplum Kuruluşu’nda başkanlık görevini başarıyla yürüttü ve birçok projeyi uygulamaya koydu. Onun bu çalışmaları bazılarını rahatsız etmiş olacak ki gelen şikayetler sonucunda 1972 yılında hakkında bir soruşturma açıldı.  Bu soruşturma sonucunda görevini kötüye kullandığı, kütüphanenin çalışmalarını aksattığı gerekçesiyle maaş kesintisi cezası aldı. Maaşının bir bölümü kesilecekti. Ülkemizde bir başarı, hizmet öyküsü yine cezasız kalmamıştı. Ne yazık ki soruşturma sürecinde ne şehrin ileri gelenleri, ne şehrin siyasileri, ne de kalkınması için ömrünü adadığı Ürgüp halkı, Mustafa Güzelgöz’e sahip çıkmadı.

 Binbir engelle yüzlerce kilometre eşek üzerinde yol giderek Anadolu köylüsüne okuma sevdasını aşılamaya çalışan Mustafa Güzelgöz, kıskançlık ve fesatlıkla gelen şikayetler sonucunda açılan soruşturmayla bürokrasi tarafından cezalandırılıyordu. Soruşturma sonucunda verilen karar üzerine Mustafa Güzelgöz, 50 yaşındayken emekliliğini istemek zorunda kaldı. En verimli olacağı dönemde aklındaki pek çok projeyi hayata geçiremeden dolaylı olarak görevinden uzaklaştırıldı. Fakir Baykurt, “Eşekli Kütüphaneci” eserinde onun görevinden uzaklaştırılma sürecini: “Şimdi üstünden yıllar geçince düşünüyorum da büyük bir, hatta iki hata yaptığımın ayırdına varıyorum. Ben çalışıp topluma, yurda hizmet ederken, halka ve onun çocuklarına karda kışta eşekle kitap götürürken, Ürgüp köylerinde yaşamı yükseltmek için düşündüğüm hizmetleri yürütürken ortada bir de politika olduğunu, kıskançlık, fesatlık olduğunu hiç aklıma getirmedim!” sözleriyle ifade edecektir.

Mustafa Güzelgöz’ün göreve başladığı 1944 yılında Ürgüp Tahsinağa Halk Kütüphanesi’nde 2.300 adet kitap varken emekli olduğu 1972 yılında kitap sayısı 203.000’e ulaşmış, 30 binden fazla köylüye kitap götürülerek bölge halkı kütüphane hizmetlerinden yararlanmıştır. Onun ilginç hayat hikayesi, birçok gazete haberine, belgesele konu olduğu gibi Modern Türk Edebiyatı’nın en önemli isimlerinden Fakir Baykurt, “Eşekli Kütüphaneci” adlı eserinde onun ilginç hayat hikayesini konu edinmiştir. Bu kitap, Fakir Baykurt’un ölümünden çok kısa bir süre sonra 2000 yılında Adam Yayınları tarafından yayınlandı. Daha sonraki yıllarda farklı yayınevlerinden farkı baskıları yapıldı. Emekli olduktan sonra unutulan Mustafa Güzelgöz, bu kitabın yayınlanmasının ardından yeniden gündeme geldi ve ilgi odağı oldu. Emekli olduktan sonra da doğup büyüdüğü Nevşehir’den ayrılmadı. Vefat etmeden kısa bir süre önce dönemin Ürgüp Belediye Başkanı Bekir Ödemiş ve Belediye Meclisi’nin kararıyla Ürgüp’te bir sokağa adı verildi. 18 Şubat 2005 tarihinde kalkınması için ömrünü adadığı memleketi Nevşehir’de vefat etti. Vefatının ardından İstanbul/Kartal’da ve Maltepe Üniversitesi Kampüsü içerisinde heykelleri dikildi. Türk kütüphaneciliğinde büyük bir çığır açan bu büyük kültür hazinesini yaptığı hizmetlerden dolayı rahmetle, minnetle anıyorum. Ruhu şad olsun.

Görsel III: Mustafa Güzelgöz’ün 1944-1972 yılları arasında görev yaptığı Ürgüp Tahsinağa Halk Kütüphanesi

(Kaynak: Ürgüp Haber Ajansı)

Görsel IV: Maltepe Üniversitesi Kampüsü’nde bulunan Eşekli Kütüphaneci Heykeli ve Mustafa Güzelgöz’ün Ürgüp’te adının verildiği sokak (Fib Haber Ajansı)

 

KAYNAKLAR

Ahmet Şerif İzgören, Süpermen Türk Olsaydı Pelerinini Annesi Bağlardı, Elma Yayınevi, Ankara, 2010.
Aydın İleri, Tayfun Talipoğlu, Eşekle Gelen Aydınlık: Mustafa Güzelgöz, Anfora Yayıncılık, İstanbul, 2007.
Fakir Baykurt, Eşekli Kütüphaneci, Literatür Yayıncılık, Adam Yayınları, İstanbul, 2000.

Doğan Hızlan, “Eşekli Kütüphaneciye Devlet İlgisi”, Hürriyet Gazetesi, 30 Ocak 2001 Salı.

Fazlı Köksal, “Sokrat Okuyan Köylüler”, Akpınar Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, Sayı: 74, Niğde, 2018, s. 37-42.

Hasan S. Keseroğlu, Mustafa Güzelgöz ve Eşekli Kütüphane, Türk Kütüphaneciler Derneği İstanbul Şubesi. İstanbul, 1991.

Hulki Cevizoğlu, Eşekli Kütüphaneci Fakir Baykurt’la Birkaç Saat, Aksoy Yayınları, İstanbul, 2000.

Hürriyet Gazetesi, “Ürgüp’ün 109 Yıllık Kütüphanesi Cip Sahibi Oldu”, 31 Mayıs 1963 Cuma.

Milliyet Gazetesi, “Karakoçan Kitabevi”, 27 Ocak 1963 Pazar, s. 3.

Milliyet Gazetesi, “Merkepli Kitap Dostu Öldü”, 19 Şubat 2005 Cumartesi, s. 23.

Rasim Pehlivanoğlu, Eşekli Kütüphaneye Dönüşen Türkiye’nin İlk Kütüphanesi & Kazanılan Dünya Birincilik Ödülü” Kayseri, 2015.

www.aa.com.tr

www.fibhaber.com

www.urgupajans.com

 


 

 

 

 

 

               

 

 

 

 

 

 

 

 

Yazıya ifade bırak !
Okuyucu Yorumları (0)

Yorumunuz başarıyla alındı, inceleme ardından en kısa sürede yayına alınacaktır.

Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve hedefgazetesi.com.tr sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır, sitemizi kullanarak çerezleri kabul etmiş saylırsınız.