Çağımızın Hastalığı Sağlıklı Beslenme Takıntısı ‘Ortoreksiya Nervoza’

DİYETİSYEN YAPRAK YILMAZ Ortoreksiya Nervoza terimi Yunanaca ‘orthos ‘ ve ‘ orexia’ kelimelerinin birleşimi ile ortay acıkmıştır. Türkçe anlamı doğru ve uygun yemek yemedir. Ortoreksiyada yemek seçiminde biyolojik olarak saf ve organik yöntemlerle üretilmiş katkı maddeleri ve ilaç kalıntıları içermeyen besinler tercih edilir. BELİRTİLERİ: Sağlıklı besin seçimi bir süre sonra insanlar için ciddi bir obsesyon halini alır. Kişiler bu besinleri bulabilmek için aşırı zaman ve efor harcarlar. Bu takıntıları porsiyon miktarı ile ilgili değil yemeğin içeriği ile alakalıdır. Ortoreksik bireylerin obsesyonları yiyeceklerdeki pestisitler, süt ve süt ürünlerinin hormonlu hayvanlardan elde edilip edilmediği, yemeklerin hazırlanışı sırasında besin değerlerinin azalıp azalmadığı, besin içeriklerinde kimyasal tatlandırıcıların bulunup bulunmadığı, ürün ömrünü uzatmak için koruyucu kimyasallar konulup konulmadığı, gıda boyalarının olup olmadığı, gıda ambalajlarında kanserojen madde içerip içermediği ve ürün etiketlerinin yeterli bilgiyi sunup sunmadığı gibi çok çeşitli konularda olabilmektedir. Sürdürülebilir tarım, çevre koruma veya hayvanların sağlığı dini inançlar veya endişeler yerine sağlıklı bir yaşam sürdürmenin gereği olarak düşünülür. Bu kadar ayrıntıcı ve sağlık anlamında takıntı haline gelmiş beslenmeyle ilgili bu türden kaygılar, özellikle karmaşık olan (örneğin, hangi yiyeceklerin tek bir günde veya belirli zamanlarda birleştirilebileceğini yöneten içsel kurallar) ve / veya alışılmadık şekilde uzun süreler gerektiren (örneğin, inançlar) yeme kalıpları ortaya çıkarabilir. Bir gıda tipinin maksimum sindiriminin, başka bir gıda tipinin alınmasından sonra ne kadar bir süre süreceği bile hesaplanır. Yemeklerin nasıl hazırlanacağı dışında, yiyecekleri araştırmak ve kataloglamak, yiyecekleri tartmak ve ölçmek, ve gelecekteki yemekleri planlamak ve müdahale etmeye de ekstra zaman harcanır. Ortoreksik yeme tarzını benimseyen bireyler bazı gıda gruplarının tüketim yetersizliğinden dolayı beslenme yetersizliği yaşayabilirler. Psikolojik olarak, ortoreksik bireyler gıda ile ilgili uygulamaları bozulduğunda yoğun bir hayal kırıklığı yaşarlar. Kendilerine göre sağlıksız kabul ettikleri bir yiyecek tüketmek zorunda kaldıkları ve tükettikleri zamanda aşırı bir suçluluk duygusu ortaya çıkar. Ortoreksik kişiler gerçekten de, diyet ihlalleri yapmak zorunda kalırlarsa daha da katı bir diyetle ya da sözde arındırıcı oruçlarla kendini cezalandırmak isterler. Ayrıca, ortoreksik bireyler, yalnızca sağlıklı beslenmeyi sürdürebileceklerine inandıkları için, sosyal izolasyon açısından risk altındadırlar. Başkaları ile birlikte olduklarında yeme alışkanlıklarının eleştirilmesinden endişe duymak ya da diğer insanların yeme alışkanlıkları ile ilgili olarak olumsuz etkileşimlerde bulunmamak için yalnız olmayı tercih edebilirler. Bu da sosyal sağlıklarının bozulmasına neden olur. Ortoreksiya, bireyler üzerinde psikolojik ve sosyal açıdan olumsuz sonuçlar doğurmaktadır. REFERANS: KSU Medical Journal 2019;14-Reyyan ŞENGÜL, Çiçek HOCAOĞLU